ዶክተር ዐቢይ አህመድ ለኤርትራ ህዝብና መንግስት የደስታ መልዕክት አስተላለፉ

የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር ዐቢይ አህመድ የኤርትራን 28ኛ ዓመት የነፃነት በዓል አስመልክተው ለሀገሪቱ ህዝብና መንግስት የደስታ መልዕክት አስተላልፈዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በመልዕክታቸውም ለዓመታት ተቋርጦ የነበረው የሁለቱ ሀገራት ግንኙነት በአሁኑ ወቅት የጋራ መተማመንና ፍላጎትን መሰረት በማድረግ በጥሩ ሁኔታ በመቀጠሉ የተሰማቸውን ደስታ ገልፀዋል።

(ኢ.ፕ.ድ)

The Magnitude of Foreign Direct Investment (FDI) is increasing in Ethiopia

The Magnitude of Foreign Direct Investment (FDI) is increasing in Ethiopia
Ambassador Misganu Arega, State Minister of the Ministry of Trade and Industry received the Swiss investors in his office on May 22, 2019. At the moment an intensive discussion has been held between the two parties. 
On their part, the Swiss investors’ delegation team emphasized that they have the interest to invest in the areas of custom and revenue system and as well as traceability of Ethiopian industry products that contribute to the growing economy.
Ambassador Misganu started his brief explanation by honoring their willingness and commitment to invest in Ethiopia. He briefed them that Ethiopia is endowed with ample opportunities for FDI and the government is fully committed to welcome and create a conducive environment for foreign investors. He added that what you want to do here is very important for Ethiopia which contributes to our economic reforms and competitiveness at the continental and global business arena.

source Ethiopia Ministry of Trade and Industry

ያለፉት አስር ወራት በወጪ ንግድ የተገኘው ገቢ 2.15 ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር ነው

ሚኒስቴሩ በማህበራዊ ገፁ ይፋ ባደረገው መረጃ እንዳመለከተው በበጀት ዓመቱ አስር ወራት ከግብርና፣ ከማኑፋክቸሪንግ እና ከማዕድን ምርቶች ዘርፍ በአጠቃላይ 3.51 ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር ገቢ ለማግኘት ታቅዶ በአፈፃፀም የተመዘገበው 2.15 (61.29%) ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር ነው፡፡
ይህ አፈፃፀም ከአምናው በጀት ዓመት ተመሳሳይ ወራት ከተገኘው 2.35 ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር ጋር ሲነፃፀር በ 196.47 (8.38%) ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር ቅናሽ አሳይቷል፡፡ 
በበጀት ዓመቱ አስር ወራት ከተያዘላቸው ዕቅድ በላይ አፈጻጸም ያስመዘገቡት የወጪ ምርቶች ባህርዛፍ፣ ታንታለምና ጫት ናቸው፡፡ የዕቅዱን ከ75% እስከ 99% ክንውን ያስመዘገበ የምርት አይነት የጥራጥሬ ሰብሎች ናቸው፡፡
ከተያዘላቸው ዕቅድ ከ50% እስከ 74% ክንውን ያስመዘገቡ ምርቶች እንደቅደም ተከተላቸው የቅባት እህሎች፣ ኤሌክትሪክ፣ ቡና፣ ጨርቃጨርቅና አልባሳት፣ አበባ፣ ሻይ ቅጠል፣ አትክልትና ፍራፍሬ እና ሥጋ ናቸው፡፡
በሌላ በኩል ከተያዘው ዕቅድ አንጻር በውጭ ምንዛሪ ገቢ ከ50 በመቶ በታች ዝቅተኛ ገቢ ያስመዘገቡ የወጪንግድ ምርቶች እንደቅደም ተከተላቸው ሰም፣ ወተትና የወተት ተዋጽኦ፣ ቆዳና የቆዳ ውጤቶች፣ ቅመማቅመም፣ ዓሳ፣ ማር፣ ምግብ መጠጥና ፋርማቲስቲካል፣ የስጋ ተረፈ ምርት፣ ሌሎች ማዕድናት፣ ኤሌክትሮኒክስ፣ የቁም እንሰሳት፣ የኬሚካልና የኮንስትራክሽን ግብዓት፣ ወርቅ፣ የብዕርና አገዳ እህሎች እና ብረታ ብረት ናቸው፡፡
በበጀት ዓመቱ አስር ወራት 3.51 ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር ገቢ ለማግኘት ታቅዶ በአፈፃፀም የተመዘገበው 2.15 (61.29%) ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር ሲሆን ይህን አፈፃፀም ጉድለት ለመሸፈን በቀጣይ ወራት ከፍተኛ የሆነ ስራ መሥራት እንዳለብን ያመለክታል፡፡
ግብርና ምርቶችን በተመለከተ በአንዳንድ ምርቶች የሚታየውን የአገር ውስጥ ግዢ ዋጋ ከዓለም አቀፉ ዋጋ ጋር ያለመጣጣምና ላኪዎች የገቡትን ኮንትራት ከገበያ ገዝተው ማሟላት ያለመቻላቸው ችግሮች መንስኤና መፍትሄዎች ዙሪያ ከባለድርሻ አካላትና ከግብይት ተዋንያን ጋር በቅንጅት በመስራት የሚላከውን ምርት መጠን እንዲጨምር የማድረግና ከመሸጫ ዋጋ በታች (under invoice) በሚያስመዘግቡና በሚልኩ ላኪዎች ላይ ጥብቅ ቁጥጥር ማድረግ እና የግብይት ተዋናዮችን በሚፈለገው ደረጃ በመደገፍ የተሻለ አፈጻጸም ለማስመዝገብ ጥረት ማድረግ ያስፈልጋል፡፡
የማኑፋክቸሪንግ ምርቶች አፈፃፀምን ለማሻሻል በተለይም ዝቅተኛ ደረጃ አፈጻጸም ያስመዘገቡትን ድርጅቶች የሚስተዋሉባቸውን ውስጣዊም ሆነ ውጪያዊ ችግሮች እንዲፈቱ ድጋፍ በማድረግና እና የቅንጅት አሠራራችንን እንዲጠናከር በማድረግ አፈጻጸማቸውን እንዲያሳድጉ ማድረግ ይገባናል፡፡
የማዕድን ዘርፍን በተመለከተ ለዘርፉ ትኩረት በመስጠት የኮንትሮባንድ ንግድን በጋራ መከላከል፤ የአምራቾችን ምርትና ምርታማነት ለማሳደግ የአቅም ግንባታ ድጋፍ ማድረግ እና በተለያዩ ድንበር አካባቢዎች ያለውን የግብይት ሁኔታ ክትትልና ቁጥጥር ማድረግ ያስፈልጋል፡
በአጠቃላይ በቀሪ ወራት ለኤክስፖርት አፈጻጸማችንን ለማሻሻል የሚመለከታቸው መንግስታዊ ተቋማትና የንግዱ ማህበረሰብ በጋራ ሊረባረቡ ይገባል፡፡

አሳሙዋ ጂያን ከጋና ብሄራዊ እግር ኳስ ቡድን ራሱን አገለለ

በጋና እግር ኳስ ታሪክ በ51 ግቦች የምንጊዜም ኮከብ ግብ አስቆጣነቱን የያዘው አሳሙዋ ጂያን ከጋና ብሄራዊ እግር ኳስ ቡድን ራሱን ማግለሉን አስታውቋል፡፡

ተጫዋቹ በአሁኑ ሰዓት በቱርክ ለየሲሪሰፖር ክለብ እየተጫወተ ይገኛል፡፡

ሀገሩ ጋና ከአንድ ወር በኋላ በግብፅ አስተናጋጅነት በሚካሄደው የ2019ኙ 32ኛው የአፍሪካ እግር ኳስ ዋንጫ አምበልነቱን ለሌላ ተጫዋች እንደሚሰጥ አሰልጣኝ ኩዋሲ አፒያ መገለፁን ተከትሎ ነው ራሱን ከብሄራዊ ቡድኑ ያገለለው፡፡

አሰልጣኝ ኩዋሲ አፒያ የጋና ብሄራዊ እግር ኳስ ቡድኑ አባል ሆኜ አንበልነቱን ለሌላ ተጫዋች የሚሰጡ ከሆነ በገዛ ፍቃዴ ረሴን ከብሄራዊ ቡድኑ አግያለው ብሏል ጊያን፡፡

አሰልጣኝ ኩዋሲ አፒያ ለግብፁ የአፍሪካ እግር ኳስ ዋንጫ 29 ተጫዋቾችን ይፋ ማድረጋቸውም ታውቋል፡፡

ምንጭ፡ - ቢቢሲ

በዩጋንዳ የብስክሌት አምቡላንስ የነብሰ-ጡር ሴቶችን ህይወት እየታደገ ነው

ዩጋንዳ ከፍተኛ የእናቶችና ጨቅላ ህፃናት ሞት ከሚከሰትባቸው አገራት አንዷ ስትሆን በየቀኑ ከእርግዝናና ከወሊድ ጋር በተያያዘ የ15 እናቶች ህይወት ያልፋል፡፡

በተለይም በአገሪቱ ከሚገኙ 121 አካባቢዎች 77ቱ የአምቡላንስ አገልግሎት ስለማያገኙ ችግሩን አባብሶት ቆይቷል፡፡

ጉዳዩ ያሳሰባቸው ዩጋንዳውያን ታዲያ የዘየዱት ስልት የበርካታ ነብሰ-ጡርና ተማሚ እናቶችን ህይወት መታደግ ችሏል፡፡

እ.ኤ.አ በ2018 በአፍሪካ የመጀመሪያ የሆነውን የብስክሌት አምቡላንስና የመረጃ ተቋም ወይም ማህበር መሰረቱ፡፡

በአብዛኛው የዩጋንዳ ገጠራማ አከባቢዎች የሚገኙ መንዶች ለመደበኛ አምቡላንሶች አመቺ ስላልሆኑ በቀላሉ ወደ ገጠር መግባት የሚችሉ ልዩ ተሸከርካሪዎችን መስራት የግድ ሆነ፡፡

ይህንንም ለማሳካት የብስክሌት አምቡላንስ አገልግሎት የሚሰጡ ልዩ ተሸከርካሪዎችን መስራት ተቻለ፡፡

የብስክሌት አምቡላንሶቹ የተሰሩት በአካባቢው ሰዎች በአካባቢው ከሚገኙ ቁሳቁስ ሲሆን መለዋወጫዎቻቸው በየሰፈሩ በቀላሉ ይገኛሉ፡፡

እናቶች የምጥ ስሜት ወይም የህመም ስሜት ሲሰማቸው አገልግሎቱን ለሚሰጡ ሰዎች በመደወል በብስክሌት አምቡላንስ ወደ ጤና ተቋም በቀላሉ በመድረስ መታከም ይችላሉ፡፡

ብስክሌቶቹ ይዘውት የመጡት መፍትሄ የነብሰ-ጡር እናቶችን ህይወት ከመታደግ በተጨማሪ በአካባቢ ላይ ብክለትን የማያስከትል በመሆኑ ተመራጭ እንደሆነ ነው የተነገረው፡፡

የማህበሩ የመስክ ኦፊሰር ጀሬሚያህ ብራያን ንኩቱ እንደሚለው የመሬቱ ወጣ ገባ መሆን የአምቡላንስ ብስክሌቶቹን እንደልብ ለማንቀሳቀስ አስቸጋሪ ቢያደርገውም ፈጠራው ለአፍሪካዊው ችግር አፍሪካዊ መፍትሄ ለማበጀት የቻለ ነው ብሏል፡፡

አልጀዚራ እንደዘገበው  

“እንኳን በፈረቃ … በጨረቃም ለምደነዋል!”

እንደምን ሰነበታችሁ…ኧረ ለመሆኑ የፈረቃ መብራት እንዴት ይዟችኋል? አይዟችሁ “ፈረቃው እስከ ሰኔ 30 የሚቆይ ነው” ብለውናል። (“እነማን ናቸው እንደዚያ ያሉት?” ብላችሁ እንደማትጠይቁኝ ተስፋ አደርጋለሁ) … ዛሬ እስኪ ከመብራት ጋር የተያያዙ የሌሎች አገራትንና የእኔን ገጠመኞች በአጭሩ ላካፍላችሁ።

“መብራት በፈረቃ ሆነ” ሲባል ተናድጄ ነበር። የፈረቃ መርሃ ግብሩ በተገለፀበት ቀን ከስራ ቦታዬ ወደ ቤት ስመለስ ንዴቴን ፊቴ ላይ ያስተዋለውና የግቢው በር ላይ ቆሞ ያገኘሁት ጎረቤቴ “የተናደድክ ትመስላለህ። ምን ሆነህ ነው? ሰላም አይደለም እንዴ?” የሚል ጥያቄ አቀረበልኝ። እኔም “ይህ ሰውዬ መብራት በፈረቃ መሆኑን አልሰማም ወይንስ ምን ሆኖ ነው ያልተናደደው” ብዬ በማሰብ በንደቴ ላይ ሌላ ንዴት ላለመጨመር እየታገልኩ ቀዝቀዝ ባለ ስሜት …”መብራት በፈረቃ መሆኑን አልሰማህም እንዴ?” አልኩት። ጎረቤቴም ምንም ሳይደናገጥም ሳይገረምም ለስለስ ብሎ “አልሰማሁም” አለኝ። “ስላልሰማህ ነዋ ያልተበሳጨኸው” አልኩት። እርሱም ይበልጥ ዘና ባለ ስሜት “ታዲያ ይህ ምኑ ያናድዳል?” አለኝ።

የጎረቤቴ ምላሽ ሌላ ንዴት ላለመጨመር ያደረግኩትን ጥረት ውሃ እንዲበላው አደረገውና ጮክ ብዬ “እንዴት አልናደድም?!” አልኩት። ይህን እየተነጋገርን በነበረበት ቅፅበት መብራት ጠፋ። ከጎረቤቴ አንደበት ዘለግ ያለ ሳቅ፤ ከእኔ ደግሞ ዘለግ ያለ የንዴት ጩኸት ተሰማ።

ጎረቤቴ ሳቁን ገታ አደረገና ንደቴ እስከሚበርድልኝ ድረስ ጠብቆ ፈገግ ባለ ፊትና ቀለል ባለ የንግግር ኃይል “ስማኝ ወዳጄ … መብራት በፈረቃ ሆነ ብለህ አትበሳጭ። እንኳን በፈረቃ በጨረቃም ለምደነዋል” ብሎኝ ወደ ቤቱ ሲገባ “እንኳን በፈረቃ በጨረቃም ለምደነዋል” የሚለው ንግግሩ ደጋግሞ በጆሮዬ አቃጨለ። ሳቄና ንደቴ እኔ ልቅደም እኔ ልቅደም እያሉ ተናነቁ። መሽቶ ስለነበር ጨረቃዋ ሰማይ ላይ መኖሯንና አለመኖሯን ለማረጋገጥ ቀና ብዬ ስመለከት እርሷም የለችም። “ወይ አለመታደል! ጨረቃም ጨከነችብን አይደል” ብዬ በለሆሳስ ተናገርኩ። “እንኳን በፈረቃ በጨረቃም ለምደነዋል” እያልኩ ብቻዬን እያወራሁ ወደ ቤት ገባሁና ሻማ ለኮስኩኝ። (ታዲያ ሌላ ምን አማራጭ አለኝ)

በነገራችን ላይ መብራት ሲጠፋ በመብራት አመካኝተን ወጣ ለማለት አጋጣሚው ስለሚፈጠርልን መብራት መጥፋቱ አይደጋገም አንጂ አልፎ አልፎ እንኳ ጥሩ ነው ሲሉ የሰማኋቸው ወንደላጤ ወዳጆች አሉኝ። (እኔ ግን በዚህ አስተሳሰብና አመክንዮ አላምንም። ከቤቱ ወጥቶ ማምሸት የፈለገ ሰው የግድ የመብራት መጥፋትን መጠበቅ አለበት የሚል አመለካከት የለኝም)

ስለሆነም፤ እኔ እንደነዚህ ወንደላጤ ወዳጆቼ መብራት ሲጠፋ ከቤት የመውጣት ልምድ ስለሌለኝ ከጥቂት ቆይታ በኋላ ወደ መኝታዬ አዘገምኩ። በጠዋት ተነስቼ በዕለቱ ቢያንስ በፈረቃው መብራት እንዲኖር ፀልዬ ወደ መስሪያ ቤት ገባሁ። መስሪያ ቤቴ መብራት ቢጠፋም ጄኔሬተር ያለው ስለሆነ ቢሮ ውስጥ ሳሳልፍ የመብራት መጥፋትንና መኖርን አላስተውለውም። ከስራ ባልደረቦቼ ጋር ተገናኘንና ቁርስ ስንበላ የፈረቃ መብራት ነገር ተነሳ።

አንዱ ባልደረባዬ መብራት በፈረቃ መሆኑ እንዳስደሰተው ሲነግረን ግራ ተጋባን። ሁላችንም በአንድ ድምፅ የታዘዝን ይመስል “እንዴት?” አልነው። እርሱም “ምን መሰላችሁ … መብራት ሲጠፋ ከባለቤቴ ጋር ራት የምንበላው በሻማ ነው። የሻማ እራት ደግሞ ነፍሴ ነው…” ብሎ መለሰልን። በትንሹም ቢሆን ለቀቅ አድርጎኝ የነበረው ንዴቴ እንደገና አገረሸብኝና “ታዲያ የሻማ እራት መብላት ስትፈልግ መብራቱን አታጠፋውም እንዴ?” አልኩት። ሌላኛው ባልደረባችን ደግሞ “የሻማ እራት ከሌላው እራት በምን ይለያል?” ብሎ ጥያቄ ጨመረለት።

የሻማ እራት የሚወደው ባልደረባችንም የእኔ ንዴትና የሌላኛው ባልደረባችን ጥያቄ “ክብደት” አስጨንቆታል መሰል “ሌላ ጊዜ እነግራችኋለሁ” ብሎን ወደ ቢሮ እንድንገባ አመለከተን። እኔም ደህና የበረደውን ንዴቴን ቀስቅሼ ወደ ቢሮ ገባሁ። ቢሮ ውስጥም ይኸው የፈረቃ መብራት ጉዳይ ሰራተኛውን እያነጋገረው ደረስን። እኔም የጎረቤቴ ንግግር ትዝ አለኝና ድምጼን ከፍ አድርጌ “እንኳን በፈረቃ በጨረቃም ለምደነዋል” ብዬ ስናገር ብዙ ሰው ሳቀ።

በእድሜ ጠንከር ያሉ አንድ የሥራ ባልደረባዬ ደግሞ ፈገግ እያሉ “የዛሬ ልጆች እድለኞች ናችሁ። ስትወለዱ ጀምሮ ለቴክኖሎጂው ቅርብ ሆናችሁ ታድጋላችሁ። በእኛ ጊዜ መብራት እንደልብ አልነበረም። መብራት ሲጠፋ ቶሎ ትናደዳላችሁ …” አሉኝ። ሰውየው የተናገሩት ወደእኔ እየተመለከቱ ስለነበር “መናደዴን ሁሉም አውቆታል” ማለት ነው ብዬ አሰብኩ። እኔም “እንኳን በፈረቃ በጨረቃም ለምደነዋል” ብዬ ወደ ስራዬ ገባሁ።

በሌላኛው ቀን ከቤቴ በቅርብ ርቀት ላይ ወደሚገኝ ሱቅ ሄድኩና ባለሱቋን “ትልቁን ሻማ” እንድትሸጥልኝ እጠየቅሁኝ ሱቁ በር ላይ በቆምኩበት አጋጣሚ ብዙ ሰው እየመጣ “ሻማ … ትልቁን ሻማ … ሻማ …” እያለ ትዕዛዝ በላይ በላዩ ላይ ይደራርብባታል። “ዘንድሮ የተጠቀመው የሻማ ነጋዴ ነው” እያልኩ ሻማውን ገዝቼ ወደ ቤት ተመለስኩ።

እስኪ ከመብራት መጥፋት ጋር ተያይዞ በሌሎች አገራት የተፈጠሩ ክስተቶችን ላካፍላችሁ። በዚምባብዌ መብራት በተደጋጋሚ እየጠፋ በማስቸገሩ የአገሪቱ የኢነርጂ ሚኒስትር ባለፈው ሳምንት ከስልጣናቸው ተሰናብተዋል። በአንድ ወቅት ደግሞ በአንዲት እስያዊት አገር የኢነርጂ ሚኒስትሩ መብራት በአንዲት መንደር ለ20 ደቂቃዎች ያህል በመጥፋቱ ለ20 ደቂቃዎች ያህል ጎንበስ ብለው በመቆየት ሕዝቡን ይቅርታ እንደጠየቁ በመገናኛ ብዙኃን ሲወራ ሰምተናል። (በነገራችን ላይ የእኛ አገር ባለስልጣናት “እስካሁን ድረስ ለጠፋውና ለተቆራረጠው መብራት ጎንበስ ብለው ሕዝቡን ይቅርታ ይጠይቁ” ቢባል ብዙ ዓመታትን እንዳጎነበሱ ማሳለፍ ይጠበቅባቸዋል ማለት ነው … የማይሆነውን!)

ለማንኛውም መብራት በፈረቃ መሆኑ እስከሚቀር ድረስ እንዳትናደዱ እመክራችኋለሁ! “እንኳን በፈረቃ በጨረቃም ለምደነዋል”ና እያሉ ጊዜውን መሸኘት ሳይሻል አይቀርም።

አዲስ ዘመን ግንቦት 14/2011

 አንተነህ ቸሬ

Azmeraw Mulusew (Alkebelim) አዝመራው ሙሉሰው (አልቀበልም) - New Ethiopian Music 20...